Συχνές Ερωτήσεις

 

1. Τι φυτό είναι το γκότζι μπέρρι;  
2. Από που προέρχεται αυτό το φυτό;
3. Ποια είναι η μορφή του φυτού αυτού;
4. Που το συναντάμε;
5. Σε τι κλίμα ευδοκιμεί;
6. Τι έδαφος θέλει;
7. Πως πολλαπλασιάζεται;
8. Πώς γίνεται το φύτεμα;
9. Πρέπει να γίνεται άρδευση στο γκότζι μπέρρι;
10.Πως γίνεται η λίπανση του γκότζι μπέρρι;

11. Κλαδεύεται το γκότζι μπέρρι και πως;
12. Ποιες ποικιλίες πρέπει κανείς να προτιμήσει;
13. Έχει εχθρούς και ασθένειες;
14. Πως καταπολεμούνται τα ζιζάνια;
15. Πως συγκομίζεται το γκότζι μπέρρι;
16. Πώς γίνεται η αποξήρανση των καρπών;
17. Ποια είναι η χημική σύσταση των καρπών;
18. Έχει αντιοξειδωτική δράση το γκότζι μπέρρυ;
19. Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα;
20. Οι καρποί του έχουν υπογλυκαιμικά και υπολιπαιμικά φαινόμενα;

1. Τι φυτό είναι το γκότζι μπέρρι;

Το γκότζι μπέρρι επιστημονικά ονομάζεται (Lycium barbarum) και ανήκει στο γένος (Lycium) και στην οικογένεια των σολανωδών (Solanaceae), δηλαδή στην ίδια οικογένεια που ανήκει η ντομάτα, η πατάτα, κλπ που συναντάται στην Ασία και την Νότια Ευρώπη.

Η ονομασία (Lycium) προέρχεται από την ελληνική λέξη λύκιον, που δηλώνει ότι πρόκειται για τον «ακανθώδη θάμνο από την Λυκία».

Η κοινή ονομασία γκότζι προέρχεται από τον εθνοβοτανολόγο Bradley Dobos που είναι ειδικός στην θιβετιανή ιατρική.

Το όνομα του γκότζι στα κινέζικα είναι Ningxia gouqi, δηλαδή «λύκιο του Ningxia» που είναι μία επαρχία της Κίνας.

Ο τόπος καταγωγής του δεν τελείως εξακριβωμένος. Για πολλά χρόνια θεωρούνταν η Κίνα ήταν η χώρα καταγωγής του, όμως νεώτερες εργασίες έδειξαν ότι ίσως να κατάγεται από την λεκάνη της μεσογείου. Άλλωστε η ονομασία barbarum φανερώνει την Αφρική που ονομαζόταν έτσι τον καιρό του Λιναίου.

Πίσω στις ερωτήσεις↑

   

2.Από που προέρχεται αυτό το φυτό;

Στη Γαλλία, υπάρχουν στη φύση τρία είδη του γένους Lycium. To (Lycium europaeum), το (Lycium barbarum) και το (Lycium chinensis). Από αυτά τα δύο πρώτα είναι αυτοφυή φυτά της Νοτίου Ευρώπης ενώ το τρίτο έχει εισαχθεί από την Ανατολική Ασία, αλλά έχει προσαρμοσθεί σε πολλά ευρωπαϊκά περιβάλλοντα.

Τα είδη του γένους (Lycium) είναι γνωστά από τα αρχαία χρόνια από τους αρχαίους έλληνες και ρωμαίους σαν φαρμακευτικά φυτά. Στην συνέχεια ξεχάσθηκαν και επανήλθαν στην επιφάνεια σαν πολύ ενδιαφέροντα φαρμακευτικά φυτά, μετά από την αλματώδη οικονομική πρόοδο της Κίνας από τις αρχές του 2000 με την γενική ονομασία «καρποί γκόζι».

Τα δύο είδη που δίνουν κόκκινους καρπούς είναι το (Lycium barbarum) και το

(Lycium chinensis). Από αυτά το (Lycium barbarum) περιέχει μεγαλύτερες ποσότητες βιταμινών, ανόργανων αλάτων και αντιοξειδωτικών ουσιών.

Οι καρποί του γκότζι μπέρρι είναι καρποί που έχουν μεγάλη φαρμακευτική φήμη στην Ασία και γι αυτό έχουν περιληφθεί στην φαρμακολογία της Κίνας.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


3. Ποια είναι η μορφή του φυτού αυτού;

Το (Lycium barbarum) είναι ένας θάμνος που φθάνει σε ύψος από 1- 3 μέτρα με εύκαμπτους κρεμάμενους βραχίονες που έχουν λίγα αγκάθια.

Τα φύλλα του είναι μονήρη, ή πολλά μαζί, μακρόστενα ελλειπτικά, με μήκος 2-3 εκατοστά και πλάτος 3-3,5 εκατοστά.

Το άνθος του φέρεται συνδέεται με τον βλαστό με ένα μίσχο, αποτελείται δε από ένα κάλυκα σε σχήμα καμπάνας μήκους 4-5 χιλιοστά. Αποτελείται από 2 λοβούς και μία στεφάνη με κόκκινο χρώμα μήκους 8-10 χιλιοστών. Η άνθηση του κλιμακώνεται από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Ο καρπός του είναι κόκκινη έως πορτοκαλί χρώματος ράγα, η οποία έχει μακρόστενο σχήμα με γεύση ευχάριστη αλλά και ελαφρά έντονη. Η ωρίμανση γίνεται από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


4. Που το συναντάμε;

Το Lycium barbarum καλλιεργείται ευρέως στην Νότια και Κεντρική Ευρώπη, την Βόρεια Αφρική, την Κεντρική και Νότια Ανατολική Ασία. Στην Κίνα ευρίσκονται (7) διαφορετικά είδη του γένους Lycium. Το περισσότερο καλλιεργημένο στην χώρα αυτή (εκτός από το Θιβέτ) είναι το Lycium chinense ενώ το Lycium barbarum var barbarum καλλιεργείται στην Βόρειο-Δυτική Κίνα όπου επίσης συναντάται το Lycium ruthenicum και το Lycium truncatum, ενώ στο Θιβέτ καλλιεργείται το Lycium ruthenicum.

Στην Κίνα, η παραγωγή των καρπών του γκότζι, γίνεται κυρίως σε τρεις περιοχές. Την Ningxia, την Εσωτερική Μογγολία και την Xinjiang. Μόνο η περιοχή της Ningxia έχει την πιστοποίηση στην Κίνα να παράγει το Lycium barbarum με σκοπό την φαρμακευτική χρήση. Χάρις σε αυτό το υπερφρούτο η περιοχή αυτή γνώρισε τα τελευταία χρόνια μία τεράστια οικονομική ανάπτυξη, αλλά γνώρισε επίσης και μία μείωση των εξαγωγών της προς τις ΗΠΑ επειδή βρέθηκαν υψηλά υπολείμματα εντομοκτόνων και μυκητοκτόνων σε αποξηραμένους καρπούς που είχαν παραχθεί στην περιοχή αυτή.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


5. Σε τι κλίμα ευδοκιμεί;

Το ηπειρωτικό κλίμα που έχει όμως μία περίοδο τουλάχιστον 185 ημερών χωρίς παγετούς (ασχέτως από το υψόμετρο) είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την άνθηση και την καρποφορία του γκότζι. Επίσης μία διαφορά θερμοκρασιών μεταξύ ημέρας και νύχτας 15ο κατά την περίοδο που αποκαθίστανται τα αποθέματα των ριζών. Άλλη προϋπόθεση είναι μία διάρκεια 3300 ωρών ηλιοφάνειας ετησίως επιτρέπει την σύνθεση των αντιοξειδωτικών Μπορεί να καλλιεργηθεί ακόμη και σε περιοχές με χαμηλή ετήσια βροχόπτωση της τάξεως των 200 mm βροχής αλλά βέβαια θα πρέπει να γίνεται άρδευση τουλάχιστον την ξηρή περίοδο.

Το Lycium barbarum είναι φυτό που προτιμά τις εύκρατες και ηλιόλουστες περιοχές και τα αλκαλικά και με καλή στράγγιση εδάφη. Δεν μπορεί να αναπτυχθεί σε περιοχές που επικρατούν θερμοκρασίες -22ο C ούτε τους παγετούς ανοίξεως όταν οι βλαστοί είναι ακόμη τρυφεροί. Το εύρος των θερμοκρασιών στο οποίο μπορεί να επιβιώσει είναι μεγάλο.

Αντέχει από  –20οC (κάποιοι αναφέρουν έως και -25οC)  μέχρι + 40οC. Προτιμάει μέρη με ηλιοφάνεια τις περισσότερες ώρες της ημέρας, ή τουλάχιστον ημισκιερά. Μπορεί να αντέξει μέχρι και στα πιο ξερά καλοκαίρια! Το εντυπωσιακό είναι ότι το καλοκαίρι,  με την μεγάλη ζέστη, ίσως να χάσει τα φύλλα του αλλά μέσα σε διάστημα 7-10 ημερών βλαστάνει ξανά και δίνει νέα φύλλα.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


6. Τι έδαφος θέλει;

Αναπτύσσεται πολύ καλά σε διάφορα εδάφη, από πολύ βαριά, αργιλώδη εδάφη έως αμμώδη, με ρΗ από 7,2-8. Βέβαια, τα είδαμε να αναπτύσσονται καλά και σε εδάφη με χαμηλότερο ρΗ. Το αλκαλικό έδαφος παίζει ρόλο στην ποσότητα ή την ποιότητα της παραγωγής. Το σημαντικό είναι το έδαφος να έχει καλή στραγγιστική ικανότητα  και να αερίζεται.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


7. Πως πολλαπλασιάζεται;

Ο πολλαπλασιασμός γίνεται κυρίως με μοσχεύματα. Αυτή είναι μία μέθοδος που αρμόζει στην καλλιέργεια του γκότζι. Οι βλαστοί κόβονται σε μήκος 10-15 εκατοστά. Απομακρύνεται ένας αριθμός φύλλων που βρίσκονται κοντά στην τομή. Δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί ορμόνη ριζοβολίας. Θα πρέπει τα μοσχεύματα να διατηρούνται σε χώρο υγρό ώστε να αποφεύγεται η αφυδάτωση τους. Τα μοσχεύματα φυτεύονται σε ένα μίγμα άμμου και τύρφης που διατηρείται υγρό. Οι πρώτες ρίζες εμφανίζονται μετά από 1-2 εβδομάδες. Η μεταφύτευση γίνεται μετά από τρεις εβδομάδες.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


8.Πώς γίνεται το φύτεμα;

Γίνεται με πιστοποιημένα φυτά που βρίσκονται σε γλαστράκια με μπάλα χώματος. Οι αποστάσεις φύτευσης είναι στα 2 μέτρα φυτό από φυτό πάνω στη σειρά και 2,5 μ. απόσταση μεταξύ των σειρών, δηλαδή φυτεύονται 200 φυτά το στρέμμα.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


9. Πρέπει να γίνεται άρδευση στο γκότζι μπέρρι;

Το γκότζι, είναι ένα φυτό με μεγάλη αντοχή στην ξηρασία λόγω του μεγάλου βάθους του ριζικού συστήματός του. Όμως κατά την περίοδο της παραγωγής θα πρέπει να ποτίζεται όταν επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επίσης, απαραιτήτως, τα νεαρά φυτά πρέπει να ποτίζονται τακτικά (ακόμη και 2 φορές την εβδομάδα). Η καλύτερη μέθοδος αρδεύσεως είναι με σταγόνες ή μπεκάκια, επειδή δεν βρέχονται τα φύλλα, και αποφεύγονται οι μυκητολογικές ασθένειες.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


10. Πως γίνεται η λίπανση του γκότζι μπέρρι;

Είναι φυτό που δεν απαιτεί μεγάλες ποσότητες λιπαντικών μονάδων. Πρέπει να γίνεται μία βελτίωση της γονιμότητας του εδάφους με την χρησιμοποίηση μίας ποσότητας 1-2 τόνων το στρέμμα καλά χωνεμένης κοπριάς. Στην πράξη πρέπει να γίνεται αρχικά μία ανάλυση του εδάφους και να γίνεται μία λίπανση με βάση την ανάλυση αυτή. Συνήθως γίνεται μία λίπανση της τάξεως των (6-6-6) μονάδων. Στην βιολογική καλλιέργεια χρησιμοποιούνται βιολογικά λιπάσματα.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


11. Κλαδεύεται το γκότζι μπέρρι και πως;

Θα πρέπει να γίνεται κλάδεμα των φυτών μετά την περίοδο των χειμερινών παγετών, επειδή το φυτό δεν δείχνει καλή συμπεριφορά σε θερμοκρασίες χαμηλότερες από τους -15ο C. Θα πρέπει να κλαδεύονται και να απομακρύνονται ακόμη και κάποιοι αρκετά εύρωστοι βλαστοί ώστε να «ανοίξει» το φυτό και να έχει καλό αερισμό στο κέντρο της κόμης του φυλλώματος αλλά και για να ευνοηθεί η έκπτυξη νέων βλασταριών.

Επίσης θα πρέπει να βραχύνονται οι υπάρχοντες βλαστοί κατά το 1/3 αλλά και να απομακρύνονται όλοι οι βλαστοί που βρίσκονται μέχρι 20 εκατοστά από το έδαφος.

Επίσης θα πρέπει να απομακρύνονται οι παραφυάδες που αναπτύσσονται σε μεγάλο αριθμό στην βάση των φυτών. Η βλάστηση του φυτού είναι πλούσια και ταχεία. Επίσης παρατηρούνται πολυάριθμες αναβλαστήσεις από το ξύλο των προηγούμενων ετών.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


12. Ποιες ποικιλίες πρέπει κανείς να προτιμήσει;

Υπάρχουν ποικιλίες που είναι στυφές και ποικιλίες γλυκιές. Η εταιρεία SYMAGRO, έχει δοκιμάσει στην χώρα δύο πολύ καλές γλυκιές ποικιλίες με πολύ καλά αποτελέσματα, την Sweet lifeberry και την Big lifeberry.

Η Sweet lifeberry:

Είναι μία ποικιλία γκότζι που δίνει καρπούς με γλυκιά γεύση. Είναι ένα φυτό που φθάνει σε ύψος 2 μέτρων. Έχει κατακόρυφη ανάπτυξη ενώ αναπτύσσει πλάγιους που πέφτουν προς τα κάτω μοιάζοντας με την ιτιά την κλαίουσα.

Το άνθος του έχει χρώμα μπλε- βιολετί, και ανθίζει την περίοδο αρχές Μαΐου μέχρι τον Αύγουστο. Η επικονίαση των ανθέων γίνεται με τα έντομα (σταυρεπικονίαση) ή με αυτεπικονίαση. Παράγει μεγάλο αριθμό καρπών με χρώμα κόκκινο έως κόκκινο πορτοκαλί με μέγεθος 1-2 εκατοστά που βρίσκονται κατά μήκος των βραχιόνων του. Το σχήμα των καρπών είναι ωοειδές με πολύ καλή γλυκιά γεύση. Οι καρποί του ωριμάζουν από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο.

Είναι φυτό που αντέχει σε εδάφη με υψηλή αλατότητα, όπως και στην ξηρασία και τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού.

Πρέπει να κλαδεύεται κατά το πρώτο και το δεύτερο έτος, ώστε να αποκτήσει μεγάλη ανάπτυξη. Μετά την συγκομιδή πρέπει να κλαδεύονται τα κλαδιά που κρέμονται προς το έδαφος.

Η Big lifeberry

Είναι και αυτό φυτό που φθάνει σε ύψος 2 μέτρων με κατακόρυφη ανάπτυξη και με πλάγιους βλαστούς που κρέμονται προς τα κάτω. Το άνθος του έχει χρώμα μπλε βιολετί, και εμφανίζεται τον Μάιο έως τον Αύγουστο. Η επικονίαση γίνεται με σταυρεπικονίαση με τα έντομα και με αυτεπικονίαση. Οι καρποί του είναι μεγάλοι και έχουν μέγεθος 2 εκατοστών με ωοειδές σχήμα.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


13. Έχει εχθρούς και ασθένειες;

Οι κυριότεροι εχθροί του είναι ο αλευρώδης, ο θρίπας και οι αφίδες. Τα έντομα αυτά, μπορούν να καταπολεμηθούν με τα κατάλληλα σκευάσματα (βιολογικά ή χημικά).

Επίσης το έντομο σκότια (Scotia segetum), που είναι το ίδιο έντομο που προσβάλλει και την ντομάτα. Το έντομο αυτό είναι ένα έντομο εδάφους που την νύχτα προσβάλει τα νεαρά φυτά. Προσβάλει τα φύλλα αλλά και την βάση των νεαρών βλαστών. Η καταπολέμηση γίνεται με ένα κατάλληλο σκεύασμα.

Από ασθένειες έχει παρατηρηθεί το ωίδιο και ο περονόσπορος. Μπορούν να καταπολεμηθούν με τα κατάλληλα σκευάσματα.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


14. Πως καταπολεμούνται τα ζιζάνια;

Η ζιζανιοκτονία πρέπει να γίνεται με μηχανικά μέσα ανάμεσα στις γραμμές των φυτών και με τα χέρια επάνω σε κάθε γραμμή.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


15. Πως συγκομίζεται το γκότζι μπέρρι;

Το γκότζι μπέρρι δίνει καρπούς από το πρώτο καλοκαίρι μετά το φύτεμα. Μετά τον 3-4 χρόνο το φυτό μπαίνει σε πλήρη παραγωγή, η οποία διαρκεί για πολλά χρόνια. Από το πρώτο έτος μπορεί να δώσει 0,5- 1 κιλό το δενδρύλλιο ενώ σε πλήρη παραγωγή δίνει 4-5 κιλά το δέντρο .

Η συγκομιδή των καρπών γίνεται με τα χέρια. Πρέπει κανείς να περνά από τα φυτά 1-2 φορές την εβδομάδα. Η συγκομιδή αρχίζει από τέλη Ιουνίου-αρχές Ιουλίου και φθάνει μέχρι τον Οκτώβριο.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


16. Πώς γίνεται η αποξήρανση των καρπών;

Η αποξήρανση των καρπών δεν είναι δύσκολη. Μπορούν να αποξηρανθούν με φυσικό τρόπο όπως οι σταφίδες, είτε σε αποξηραντήρια σταφίδας με αέρα, χωρίς την προσθήκη χημικών.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


17. Ποια είναι η χημική σύσταση των καρπών;

Οι αποξηραμένοι καρποί του γκότζι μπέρρι (τα 100 gr), περιέχουν μεγάλο αριθμό βιταμινών: C (42 mg), Β1, Β2 (0,6-1,3mg),Β6, β-καροτίνη (1,1-7mg) και Ε και πολύ σημαντικών για τον ανθρώπινο οργανισμό ανόργανων αλάτων κάλιο (1132 mg), ψευδάργυρο (2mg), σίδηρο (9mg), χαλκό, ασβέστιο (112mg), γερμάνιο, σελήνιο(50μg) και φωσφόρο(112mg).

Επίσης με την μέθοδο της χρωματογραφίας έχουν βρεθεί οι κάτωθι χημικές ενώσεις:

Πολυσακσαρίτες. Οι πολυσακχαρίτες αποτελούν την πιο σημαντική ομάδα ουσιών του καρπού του γκότζι. Περιέχει είκοσι πολυσακχαρίτες και 6 μονοσακχαρίτες. Η περιεκτικότητα ποικίλει ανάλογα τον συγγραφέα αλλά γενικά είναι γύρω στο 23% στους καρπούς. Οι πολυσακχαρίτες ευρίσκονται σε πεπτίδια ή σε πρωτείνες συνδεδεμένα με άλλες χημικές ενώσεις.

Έχει 11 μακροστοιχεία και 22 ιχνοστοιχεία

Καροτινοειδή (ζεαξανθίνη, β-κρυπτοξανθίνη και τα ισομερή του, όπως και η νεοξανθίνη). Τα καροτινοειδή αυξάνουν με την ωρίμανση των καρπών. Τα κυριότερα είναι το διπαλματικό της ζεαξανθίνηςπου αποτελεί το 56% των καροτινοειδών, η β-κρυπτοξανθίνη, το μονοπαλμιτικό της ζεαξανθίνης, η ζεαξανθίνη και το β-καροτίνιο.

Η περιεκτικότητα σε βιταμίνη C, είναι μεταξύ 42- 100mg που ισοδυναμεί με την αντίστοιχη περιεκτικότητα του λεμονιού και του πορτοκαλιού.

Περιέχει 5 ακόρεστα λιπαρά οξέα, μεταξύ των οποίων είναι λινολεικό οξύ, το α-λινολεικό οξύ, το παλμιτικό οξύ, το μυριστικό οξύ. Τα κορεσμένα λιπαρά οξέα και το αιθέριο έλαιο του, αποτελούνται κυρίως από το παλμιτικό οξύ (κορεσμένο), το λινολεικό οξύ (ω6), το μυριστικό οξύ (κορεσμένο), και το β-ελεμόλ.

Περιέχει φυτοστερόλες όπως είναι η β-σιτοστερόλη, και άλλες.

Φλαβονοειδή (διγλυκοζίδιο της κερσετόλης, ρουτίνη, κεμφερόλη-3-Ο-ρουτινοζίδιο)

Φαινολικά οξέα (χλωροζενικό οξύ, καφεικό οξύ, καφειλκυνικό οξύ, ρ-κουμαρικό).

Υπάρχουν επίσης ελεύθερα αμινοξέα με κυριότερο την προλίνη, αλλά και μη πρωτεϊνικής προελεύσεως αμινοξέα όπως είναι η ταυρίνη, το γ-αμινοβουτυρικό οξύ και η μπεταίνη.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


18. Έχει αντιοξειδωτική δράση το γκότζι μπέρρυ;

Στο γκότζι, οι βιταμίνες C και Ε, τα καροτινοειδή, τα φλαβονοειδή, τα φαινολικά οξέα και οι πολυσακχαρίτες, παίζουν σημαντικό αντιοξειδωτικό ρόλο αν και διαφορετικό στον οργανισμό του ανθρώπου. Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ο καρπός του γκότζι έχει προληπτική δράση όσον αφορά ασθένειες όπως ο διαβήτης, μερικά είδη καρκίνου, ηπατίτιδα, θρόμβωση. Επίσης οι πολυσακχαρίτες του γκότζι ενεργούν ανασταλτικά έναντι της ασθένειας αλζχάιμερ.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


19. Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα;

Σε πειράματα επάνω σε πειραματόζωα έχει παρατηρηθεί ότι με κατανάλωση καρπών γκότζι, αύξηση των λευκοκυττάρων Τα με αποτέλεσμα την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και την εμφάνιση αντικαρκινικών ιδιοτήτων.

Πίσω στις ερωτήσεις↑


20. Οι καρποί του έχουν υπογλυκαιμικά και υπολιπαιμικά φαινόμενα;

Μία κατανάλωση 10 ημερών με διάφορα παράγωγα των καρπών του γκότζι, από κουνέλια που παρουσίαζαν υπερλιπαιμία λόγω του διαβήτη, μείωση σε σημαντικό βαθμό την γλυκαιμία τους, αλλά και την συνολική περιεκτικότητα σε χοληστερόλη και κυρίως σε τριγλυκερίδια.

 Πίσω στις ερωτήσεις↑